HABER AKIŞI

İRAN’DA NELER OLUYOR?

 Tarih: 31-12-2017 10:38:19

İran’da işsizlik, hayat pahalılığı ve yolsuzluğa karşı 28 Aralık’ta ülkenin kuzeydoğusundaki Meşhed’de başlayan hükümet karşıtı protestolar kısa süre içinde Nişabur, Kirmanşah, İsfahan, Hamedan, Kum, Sari, Kazvin, Şehrekürd, Zahidan, Reşt, Sebzevar, Ahvaz, Hürremabad gibi kentlere yayıldı.

 

Meşhed, Nişabur ve Kirmanşah’taki eylemlere katılım yoğunken diğer kentlerde küçük ölçekli protestolar dikkat çekiyor.

 

Fars Haber Ajansı ülkenin batısındaki Kirmanşah’ta yüzlerce kişinin katıldığı eyleme polisin müdahale ettiğini duyurdu. Ajans eylemcilerin ‘Siyasi tutuklulara özgürlük’ ve ‘Ya özgürlük ya ölüm’ sloganları attığını açıkladı.

 

Eylemler 29.30 aralıkta yayılarak devam ediyor.

 

Bu duruma nasıl gelindi?

Son birkaç ayda, birikimlerini banka dolandırıcılıklarında kaybeden irili ufaklı gruplar parçalı protesto eylemleri yaptı. Ama 28 Aralık’ta Meşhed merkezli çok daha büyük bir eylem gerçekleşti ve Nişabur’a da sıçradı. Yaşanan ekonomik krizin arka planını anlamak için eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad dönemine (2005-2013) bakmak gerekiyor. Bankacılık sektörüne ilişkin kurallardaki zayıflıklara bağlı olarak Ahmedinejad döneminde gayri resmî kredi kuruluşları türedi.

 

Kontrolsüz bir inşaat balonu pek çok bankayı ve kredi şirketini zehirli borçlarla baş başa bıraktı. Buna artan enflasyon ve uluslararası yaptırımların yol açtığı kaos da eklenince, pek çokları borçlarını ödeyemez hale geldi.

 

Hasan Ruhani 2013’te iktidara geldiğinden beri en büyük kuruluşlarından üçünü (Mizan, Fereştegan ve Samen el-Hojaj) kapattı. Ruhani, Merkez Bankası’nı zararı karşılamakla görevlendirse de süreç oldukça yavaş işledi.

 

 

Meşhed merkezli Mizan’ın kapatılmasından bölge halkının oldukça fazla etkilendi. İran’ın resmi haber ajansı IRNA’ya göre Meşhed’de bir milyon hesap vardı.

 

Yine Tesnim Haber Ajansı’na göre, Kirmanşah da bir başka kredi kuruluşu olan Caspian’daki problemlerden kısmen etkilendi.

 

Eylemlerin arkasında birileri mi var?

 

İran’daki sokak hareketliliğinin arkasında dış aktörlerin olduğuna dair çokça görüş paylaşıldı. İran’da ise hükümet daha çok İranlı muhafazakar rakiplerini sorumlu tutuyor.

Diğer bir görüş ise eylemlerin arkasında ABD, İsrail ve Körfez’deki işbirlikçilerinin olduğuydu. Bu değerlendirmelere, Washington yönetiminden art arda gelen açıklamalar ile ABD basınının konuya dair “yoğun” ilgisinin dayanak oluşturduğunu görüyoruz

 

29 Aralık’ta ilk olarak ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan sıcağı sıcağına “Bütün ülkelere İran halkını ve onların temel haklarına sahip çıkma ve yolsuzluğa son verme çabalarını açıkça desteklemeleri çağrısında bulunuyoruz” açıklaması geldi. Bu açıklamayı ABD Başkanı Donald Trump’ın Twitter’dan yaptığı “İran yönetimi, kendini ifade hakkı da dahil kendi halkının haklarına saygı göstermelidir. Dünya bu süreci izliyor” şeklindeki paylaşımı izledi.

 

Bu iki gelişmeye ek olarak Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın “Savaşın Suudi Arabistan’dan ziyade İran’da olması için çalışacağız” sözleri de sıklıkla hatırlatıldı.

 

Kum kentindeki Che Guevara

Ancak dış dinamikleri ve egemen siyaset düzlemini esas alan yorumlara rağmen eylemlerde toplumun ezilen katmanlarının ve bunların kendi bağımsız çıkarları doğrultusundaki taleplerinin de ön plana çıktığı görülüyor.

 

İran’ın en önemli dini merkezlerinden Kum kentinde Che Guevara posteri taşıyan protestocuların “Seyyid Ali (Hamaney) utan, ülkemizi rahat bırak” sloganları atması, İsfahan’daki eylemde kolluk kuvvetlerinin engellemeleri karşısında kadınların tepkisinin ön plana çıkması, Tahran Üniversitesi öğrencilerinin “Baskıcı rejim istemiyoruz” sloganıyla kitlesel bir eylem düzenlemesi gibi örnekler İran halkını salt mollalar rejiminin ya da emperyalistlerin nesnesi gibi görmeye yatkın değerlendirmelerle örtüşmüyor.

 

Protestolarda kendini ortaya koyan örgütsel ve programa tik zafiyet, emperyalist-kapitalist sistem içinde bölgesel bir güç olma mücadelesi veren İslami rejim ile ABD emperyalizmi arasındaki gerilim hattında İran halkı aleyhine bir dezavantaj olmakla birlikte, bu sokak hareketliliğine yönelik olarak İran’ın iç dinamiklerine ve sınıfsal çelişkilere odaklanan bir değerlendirme de ihmal edilmemeli.

 

Diğer yanda Arap baharıyla başlayan Ortadoğu’yu kan gölüne çeviren emperyalist paylaşımın öncülüğünde başlayan ama beli süre sonra ülkenin somut yapısı ve baskıcı rejim neticesinde halkta oluşan birikim bu direnişi özgür bir halk hareketine çevireceğini Söyleyenlerde çoğunlukta.

 

Bu eylemlerin İran’da rejimi devirecek kadar başarıya ulaşması halinde domino etkisi yaratacağı bu durumda Türkiye’ninde bundan etkileneceğini söyleniyor

  Bu yazı 884 defa okunmuştur.
  YORUMLAR YORUM YAP | 0 Yorum
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
HABER ARŞİVİ
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 30 19 6 5 52 30 62 +22
2 Galatasaray 29 19 7 3 65 30 60 +35
3 Beşiktaş 29 17 4 8 56 24 59 +32
4 Fenerbahçe 29 16 4 9 58 31 57 +27
5 Trabzonspor 29 12 7 10 53 42 46 +11
6 Kayserispor 30 12 10 8 40 46 44 -6
7 Göztepe 29 12 10 7 42 47 43 -5
8 Sivasspor 29 12 12 5 38 45 41 -7
9 Kasımpaşa 29 11 11 7 46 46 40 0
10 Yeni Malatyaspor 29 10 11 8 34 38 38 -4
11 Antalyaspor 29 9 12 8 35 48 35 -13
12 Akhisarspor 29 9 13 7 38 48 34 -10
13 Bursaspor 29 9 14 6 35 40 33 -5
14 Aytemiz Alanyaspor 29 9 15 5 45 50 32 -5
15 Gençlerbirliği 29 7 13 9 35 46 30 -11
16 Atiker Konyaspor 29 7 14 8 31 36 29 -5
17 Osmanlıspor FK 29 7 14 8 41 50 29 -9
18 Karabükspor 29 3 23 3 19 66 12 -47
Takım O G M B A Y P AV
1 Çaykur Rizespor 31 17 5 9 62 36 60 +26
2 Ümraniyespor 31 17 8 6 45 30 57 +15
3 MKE Ankaragücü 31 16 7 8 47 33 56 +14
4 Gazişehir Gaziantep FK 31 15 8 8 55 29 53 +26
5 Boluspor 31 16 10 5 47 27 53 +20
6 Altınordu 32 15 10 7 54 43 52 +11
7 Elazığspor 31 13 10 8 48 35 47 +13
8 BB Erzurumspor 31 12 9 10 48 40 46 +8
9 İstanbulspor 31 13 11 7 38 34 46 +4
10 Balıkesirspor Baltok 31 14 11 6 50 44 45 +6
11 Giresunspor 31 11 12 8 43 38 41 +5
12 Adanaspor 31 11 13 7 38 47 40 -9
13 Adana Demirspor 31 10 14 7 40 43 37 -3
14 Eskişehirspor 31 10 14 7 54 53 34 +1
15 Denizlispor 31 9 15 7 36 44 34 -8
16 Samsunspor 31 7 11 13 26 39 34 -13
17 Manisaspor 32 7 22 3 30 73 15 -43
18 Gaziantepspor 31 2 25 4 13 86 7 -73
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 31 22 4 5 59 13 71 +46
2 Menemen Belediyespor 31 21 4 6 61 21 69 +40
3 Afjet Afyonspor 31 19 5 7 56 29 64 +27
4 Keçiörengücü 31 18 7 6 74 37 60 +37
5 Sivas Belediyespor 31 17 5 9 50 25 60 +25
6 Sancaktepe Belediyespor 31 15 6 10 50 29 55 +21
7 İnegölspor 31 15 9 7 45 39 52 +6
8 Sarıyer 31 12 14 5 40 40 41 0
9 Etimesgut Belediyespor 31 11 12 8 38 38 41 0
10 Kastamonuspor 1966 31 12 16 3 42 40 39 +2
11 Tokatspor 31 10 12 9 34 43 39 -9
12 Eyüpspor 31 11 16 4 51 59 37 -8
13 Amed Sportif 31 10 14 7 36 40 34 -4
14 Bucaspor 31 9 15 7 45 56 31 -11
15 Tuzlaspor 31 8 16 7 36 48 31 -12
16 Bodrumspor 31 8 16 7 35 51 31 -16
17 Kocaeli Birlikspor 31 4 23 4 26 69 13 -43
18 Mersin İdmanyurdu 31 1 29 1 18 119 17 -101
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 31 22 3 6 58 21 72 +37
2 Kemerspor 2003 31 15 5 11 61 40 56 +21
3 Bayburt Grup Özel İdare 31 15 6 10 44 29 55 +15
4 Bayrampaşa 31 14 8 9 38 31 51 +7
5 Düzcespor 31 13 7 11 39 33 50 +6
6 Ofspor 31 14 11 6 34 25 48 +9
7 Halide Edip Adıvar SK 31 12 8 11 43 29 47 +14
8 Erbaaspor 31 12 10 9 44 36 45 +8
9 Batman Petrolspor 31 11 9 11 39 32 44 +7
10 Yeni Altındağ Bld. 31 10 13 8 39 42 38 -3
11 Çatalcaspor 31 9 13 9 26 34 36 -8
12 Kozan Belediyespor 31 10 16 5 39 48 35 -9
13 Yomraspor 31 9 14 8 22 40 35 -18
14 Erzin Belediyespor 31 9 16 6 31 47 33 -16
15 12 Bingölspor 31 6 13 12 27 41 30 -14
16 Bergama Belediyespor 31 7 16 8 32 52 29 -20
17 Orhangazi Belediyespor 31 5 14 12 26 47 27 -21
18 Çanakkale Dardanel SK 31 5 16 10 34 49 25 -15
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.04.2018 20:00 İstanbul Başakşehir 3 - 1 Kayserispor
21.04.2018 19:00 Aytemiz Alanyaspor - Galatasaray
21.04.2018 16:00 Trabzonspor - Demir Grup Sivasspor
21.04.2018 13:30 Gençlerbirliği - Osmanlispor FK
21.04.2018 13:30 Kardemir Karabükspor - Bursaspor
22.04.2018 19:00 Beşiktaş - Evkur Yeni Malatyaspor
22.04.2018 16:00 Atiker Konyaspor - Kasımpaşa
22.04.2018 16:00 Teleset M. Akhisarspor - Göztepe
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.04.2018 18:00 Altınordu 3 - 0 Manisaspor
21.04.2018 15:00 Boluspor - İstanbulspor
21.04.2018 13:00 Elazığspor - Adanaspor
21.04.2018 15:00 Gaziantepspor - Eskişehirspor
22.04.2018 15:30 Ankaragücü - Gaziantep Bykşhr Bld.
22.04.2018 13:00 Samsunspor - Denizlispor
22.04.2018 18:00 Balıkesirspor - Umraniyespor
22.04.2018 18:00 Ç.Rizespor - Giresunspor
22.04.2018 15:30 Adana D.Spor - Erzurum BB
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
22.04.2018 15:30 Afjet Afyonspor - Kastamonuspor
22.04.2018 15:30 Bodrumspor - Etimesgut Belediyespor
22.04.2018 15:30 Tuzlaspor - Eyüpspor
22.04.2018 15:30 Mersin İ.Y. - Sarıyer
22.04.2018 15:30 Tokatspor - İnegölspor
22.04.2018 15:30 Keçiörengücü - Amed Sportif
22.04.2018 15:30 Bucaspor - Menemen Bld.
22.04.2018 15:30 4 Eylül Bld. - Kocaeli Birlik Spor
22.04.2018 15:30 Hatayspor - Sancaktepespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
22.04.2018 15:30 Erzin Belediyespor - Ofspor
22.04.2018 15:30 Orhangazispor - Erbaaspor
22.04.2018 15:30 Yomraspor - Bayburt Genclikspor
22.04.2018 15:30 12 Bingolspor - Dardanelspor
22.04.2018 15:30 Catalcaspor - Kozan Belediyespor
22.04.2018 15:30 Manisa Büyükşehir Belediyespor - Batman Pet.
22.04.2018 15:30 Bayrampaşa - Bergama Belediyespor
22.04.2018 15:30 Tekirova Bld. - Halide Edip Adivar Spor
22.04.2018 15:30 Duzcespor - Yeni Altindag Belediyespor
resmi ilanlar
Yukarı