''16. yy'da Türk hizmetçi çalıştırmak'' Yazı dizisi 4

 Tarih: 06-11-2017 20:56:00
Mustafa Küçüktekin

Aslında Viyana Türklerden ve Türk tarzı yaşamdan bugün etkilenmiş de değil. Osmanlı İmparatorluğu zamanında başlayan bu etkileşim yüzlerce yıl devam etmiş.

683 yılındaki ikinci Viyana kuşatmasından sonraki yıllarda Osmanlılar, Avusturyalılar açısından İmparatorluğun tehlikeli düşmanı olarak algılanmaktan çıkarak, egzotik, hoş bir kültürün sahipleri olarak görülmeye başlandılar. Besteciler Türk müziğinden etkilendiler, ressamlar Türk giysileri içinde kadın ve erkek figürleri çizmeye başladılar. Bu akımın belki de en ilginç örneği, 1740-1780 yıllarında tahtta kalan Avusturya İmparatoriçesi Maria Terasaya ait ve onu Türk giysileri içinde tasvir eden, özel bir yöntemle yapılmış baskı resimlerdir. Bu resimler halen Avusturya Ulusal Müzesi arşivlerinde saklanıyor. Yazarlar, şairler öykülerinde, şiirlerinde, tiyatro eserlerinde Türk öğesini kullanmaya başladılar. Başlarda bu eserlerde Türk pek konuşkan olmayan bir karakter olarak resmedilirken, zamanla Avusturyalı/Avrupalı karakterlerle karşılaştırıldığında bilge, zarif ve nüktedan bir karaktere evrildi. Bu konuda en tanınmış örnek Mozart tarafından 1781 yılında bestelenen Saraydan Kız Kaçırma adlı operadır.

 

Mozart Alman dilinde bestelenen ilk opera olma özelliğini de taşıyan bu eseri bestelediğinde Viyana’da Milchgasse 11 Petersplatz 1 adresinde yaşıyordu. Ayrıca, ünlü Gmundener seramiklerinde de Türk motifleri bulabilirsiniz. 19. yüzyılda, 1867 yılında Osmanlı ve Avusturya-Macaristan imparatorluklarının ortak ilişkilerinin tarihinde ilk kez olmak üzere, 32. Osmanlı Padişahı Abdülaziz Han Avusturya’ya dostane bir ziyarette bulundu. Abdülaziz Han bu ziyareti esnasında, İmparator Franz Joseph tarafından ağırlandı ve Viyanalılar sultanın bu ziyaretiyle çok yakından ilgilendiler. Birinci Dünya Savaşı esnasında Avusturya-Macaristan, Osmanlı, Almanya ve Bulgaristan müttefik olarak aynı safta yer aldı. Bu yıllarda Atatürk iki kere Viyana’yı ziyaret etti. İlkinde daha sonra VI. Mehmet adıyla tahta geçecek olan veliaht prens Vahideddin ile geldiği Viyana’yı, ikincisinde sağlık nedeniyle ziyaret edecekti. Sonradan modern Türkiye’nin kurucusu olacak bu genç subay, 1918 yılındaki ikinci ziyaretinde Viyana’daki Cottage Sanatoryumunda tedavi görecek, ardından Karlsbada geçerek tedavisine orada devam edecekti. Bu sanatoryum İkinci Dünya Savaşından sonra varlığını sürdüremedi. Bugün okul binası olarak hizmet veriyor. Bu iki ülkenin çok geniş bir sürece yayılan kapsamlı ilişkileri Viyana’nın her köşesinde öylesine çok iz bırakmıştır ki, eğer Viyana’nın Türk yüzünü keşfe çıkalım derseniz, en azından bir haftanızı gözden çıkarmalısınız. Tüm bunların içinde hiç şüphesiz en çok iki kuşatmanın bıraktığı izler öne çıkar. Kuşatmanın izlerine en güzel örnek olarak belki de Heidenschusstaki, hançerli Türk atlısı anıtını verebiliriz. Viyana’daki bu anıtın öyküsü olarak çeşitli efsaneler anlatılır ve esas olarak iki ayrı hikaye göze çarpar.

 

Türk kahramana ait Türklerin anlattığı hikaye, 1665 yılında Viyana’yı ziyaret eden Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi tarafından anlatılır. Evliya Çelebinin aktardıklarına göre bu anıtta tasvir edilen kişi Birinci Viyana Kuşatması esnasında Avusturyalılara karşı dövüşen ve burada şehit düşen Çerkez Dayı isminde bir Osmanlı savaşçısıdır

 

Bu Türk askerin kahramanlığı İmparator Ferdinan dın kulağına kadar gitmiş, o da bu kahraman askerle atını mumyalatarak daha önce bahsedilen Şehri aldığında, kolayca minareye dönüştürülebileceği için İslam’i geleneklere uygun olarak bu kuleyi bombalamamaya karar verir.

 

İslam kaynakları Sultan Süleyman’ın kulenin tepesine konması için bu altın ay-yıldızı (muhtemelen kuşatmayı kaldırma şartı olarak) İmparator Ferdinan da göndermiş o da buna uyarak altın ay-yıldızı kulenin tepesine taktırmıştı. Avusturyalılara göre ise bu ay-yıldız, Sultan Süleyman’ın Viyana’yı alamayışını hep hatırlatmak ve Türkleri iğnelemek için kuleye takılmıştı. 1680lerin sonunda bu ay-yıldızın yerine haç takıldı. Yerinden sökülen bu nadide parça Karlsplatz da ki Viyana Şehir Tarih Müzesinde hâlâ görülebilir. Viyana’daki Türk varlığının belki de en güzel, ama en az bilinen izleri 14. bölgedeki Hadersdorfer Türkensteine adlı işlemeli taşlardır. Adreslerini işaret eden bir levha konulmadığı için onları bulmak pek kolay değil. Dünyaca ünlü General Gideon Loudon, Belgradı 1789 yılında Osmanlılardan geri aldığında, bu zaferinin nişanesi olarak çeşitli Osmanlı eserlerini sökerek Viyana’ya getirmiş, yerde korumaya almıştır. Daha sonra bu yere Çerkez Dayının hatırasını yaşatmak amacıyla Türkler tarafından çizilen Viyana haritalarında Çerkez Meydanı denmeye başlanmıştır. Avusturyalılarsa söz konusu anıtın, Heidenschussa yönelik bir Osmanlı saldırısını başarı ile püskürtmelerinin anısına dikildiğini anlatırlar.

 

son...

  Bu yazı 842 defa okunmuştur.
  YORUMLAR YORUM YAP | 0 Yorum
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
  • BUGÜN ÇOK OKUNANLAR
  • BU HAFTA ÇOK OKUNANLAR
  • BU AY ÇOK OKUNANLAR
HABER ARŞİVİ
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 22 14 4 4 41 21 46 +20
2 Galatasaray 22 14 6 2 47 27 44 +20
3 Fenerbahçe 22 12 2 8 44 24 44 +20
4 Beşiktaş 22 11 3 8 41 21 41 +20
5 Kayserispor 22 9 5 8 30 25 35 +5
6 Sivasspor 22 10 8 4 30 33 34 -3
7 Trabzonspor 22 8 5 9 36 32 33 +4
8 Göztepe 22 9 7 6 35 35 33 0
9 Kasımpaşa 22 8 9 5 34 37 29 -3
10 Yeni Malatyaspor 22 7 8 7 24 28 28 -4
11 Bursaspor 22 7 9 6 31 28 27 +3
12 Akhisarspor 22 7 9 6 28 34 27 -6
13 Gençlerbirliği 22 6 9 7 29 35 25 -6
14 Antalyaspor 22 6 10 6 26 39 24 -13
15 Atiker Konyaspor 22 5 11 6 23 30 21 -7
16 Aytemiz Alanyaspor 22 6 13 3 34 43 21 -9
17 Osmanlıspor FK 22 5 13 4 31 43 19 -12
18 Karabükspor 22 3 16 3 15 44 12 -29
Takım O G M B A Y P AV
1 Çaykur Rizespor 23 13 5 5 47 30 44 +17
2 Ümraniyespor 23 12 6 5 36 22 41 +14
3 MKE Ankaragücü 23 11 5 7 32 22 40 +10
4 Gazişehir Gaziantep FK 23 10 5 8 39 18 38 +21
5 İstanbulspor 23 11 7 5 26 22 38 +4
6 Altınordu 23 10 7 6 35 28 36 +7
7 Boluspor 23 10 9 4 30 22 34 +8
8 Elazığspor 23 9 7 7 30 26 34 +4
9 Adanaspor 23 9 8 6 27 34 33 -7
10 Giresunspor 23 8 8 7 28 26 31 +2
11 Balıkesirspor Baltok 23 9 8 6 39 37 30 +2
12 BB Erzurumspor 23 7 7 9 27 26 30 +1
13 Samsunspor 23 6 7 10 22 28 28 -6
14 Eskişehirspor 23 8 9 6 41 37 27 +4
15 Adana Demirspor 23 6 11 6 28 34 24 -6
16 Denizlispor 23 6 12 5 24 33 23 -9
17 Manisaspor 23 7 14 2 25 39 14 -14
18 Gaziantepspor 23 1 18 4 9 61 4 -52
Takım O G M B A Y P AV
1 Menemen Belediyespor 23 17 4 2 48 15 53 +33
2 Afjet Afyonspor 23 15 2 6 46 19 51 +27
3 Hatayspor 23 15 4 4 36 11 49 +25
4 Sivas Belediyespor 23 13 3 7 37 17 46 +20
5 Keçiörengücü 23 13 6 4 55 25 43 +30
6 İnegölspor 23 12 4 7 36 27 43 +9
7 Sancaktepe Belediyespor 23 11 4 8 33 19 41 +14
8 Sarıyer 23 11 9 3 34 27 36 +7
9 Kastamonuspor 1966 23 10 10 3 35 28 33 +7
10 Tokatspor 23 8 8 7 25 31 31 -6
11 Etimesgut Belediyespor 23 8 10 5 24 28 29 -4
12 Eyüpspor 23 7 12 4 32 44 25 -12
13 Amed Sportif 23 7 10 6 29 31 24 -2
14 Bucaspor 23 6 12 5 28 39 20 -11
15 Tuzlaspor 23 5 14 4 26 42 19 -16
16 Bodrumspor 23 4 13 6 17 35 18 -18
17 Kocaeli Birlikspor 23 2 18 3 17 49 6 -32
18 Mersin İdmanyurdu 23 1 22 0 11 82 9 -71
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 23 16 2 5 41 12 53 +29
2 Bayrampaşa 23 11 4 8 27 18 41 +9
3 Düzcespor 23 11 6 6 24 22 39 +2
4 Bayburt Grup Özel İdare 23 10 5 8 30 21 38 +9
5 Kemerspor 2003 23 9 5 9 39 30 36 +9
6 Halide Edip Adıvar SK 23 8 4 11 31 22 35 +9
7 Batman Petrolspor 23 8 5 10 27 18 34 +9
8 Ofspor 23 9 8 6 27 20 33 +7
9 Erbaaspor 23 8 6 9 29 24 33 +5
10 Kozan Belediyespor 23 8 10 5 28 31 29 -3
11 Yomraspor 23 7 10 6 17 29 27 -12
12 Bergama Belediyespor 23 7 12 4 22 34 25 -12
13 Yeni Altındağ Bld. 23 6 11 6 24 32 24 -8
14 Çanakkale Dardanel SK 23 5 10 8 26 33 23 -7
15 12 Bingölspor 23 5 10 8 20 30 23 -10
16 Çatalcaspor 23 5 11 7 18 27 22 -9
17 Erzin Belediyespor 23 6 13 4 17 32 22 -15
18 Orhangazi Belediyespor 23 3 10 10 20 32 19 -12
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
23.02.2018 20:00 Galatasaray - Bursaspor
23.02.2018 20:00 Teleset M. Akhisarspor - Atiker Konyaspor
24.02.2018 16:00 Kayserispor - Kasımpaşa
24.02.2018 19:00 Aytemiz Alanyaspor - Trabzonspor
25.02.2018 13:30 Osmanlispor FK - Antalyaspor
25.02.2018 16:00 Göztepe - Demir Grup Sivasspor
25.02.2018 19:00 Beşiktaş - Fenerbahçe
25.02.2018 13:30 Evkur Yeni Malatyaspor - Kardemir Karabükspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
20.02.2018 19:00 Gaziantepspor 0 - 1 Altınordu
20.02.2018 16:00 Ç.Rizespor 3 - 0 Balıkesirspor
20.02.2018 16:00 Samsunspor 1 - 1 Ankaragücü
21.02.2018 16:00 Denizlispor 2 - 0 Umraniyespor
21.02.2018 19:00 Elazığspor 2 - 1 Giresunspor
21.02.2018 19:00 İstanbulspor 1 - 0 Manisaspor
21.02.2018 16:00 Eskişehirspor 1 - 4 Gaziantep Bykşhr Bld.
22.02.2018 19:00 Adanaspor 1 - 0 Adana D.Spor
22.02.2018 16:00 Boluspor 1 - 1 Erzurum BB
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
24.02.2018 13:30 Hatayspor - Tuzlaspor
24.02.2018 13:30 İnegölspor - Sarıyer
24.02.2018 13:30 Sancaktepespor - Kocaeli Birlik Spor
25.02.2018 13:30 Afjet Afyonspor - Etimesgut Belediyespor
25.02.2018 13:30 Kastamonuspor - Menemen Bld.
25.02.2018 13:30 Keçiörengücü - Bodrumspor
25.02.2018 13:30 Tokatspor - 4 Eylül Bld.
25.02.2018 13:00 Amed Sportif - Eyüpspor
25.02.2018 13:30 Mersin İ.Y. - Bucaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
24.02.2018 13:30 Bayrampaşa - Erzin Belediyespor
24.02.2018 13:30 Bergama Belediyespor - Erbaaspor
25.02.2018 13:30 Yomraspor - Orhangazispor
25.02.2018 13:30 Bayburt Genclikspor - Halide Edip Adivar Spor
25.02.2018 13:30 Kozan Belediyespor - Ofspor
25.02.2018 13:30 Manisa Büyükşehir Belediyespor - Yeni Altindag Belediyespor
25.02.2018 13:30 Batman Pet. - Dardanelspor
25.02.2018 13:30 Catalcaspor - Duzcespor
25.02.2018 13:30 Tekirova Bld. - 12 Bingolspor
resmi ilanlar
Yukarı