HABER AKIŞI

Koşulsuz Temel Gelir Mümkün mü?

 Tarih: 01-06-2018 14:56:21  -   Güncelleme: 01-06-2018 14:57:00
Zeki Çelebi

Batı Avrupa ülkelerinde son zamanlarda gündemi sürekli yoğunlaşarak devam eden bir koşulsuz temel gelir (Bedingungslose Grundeinkommen) tartışması meşgul etmekte.

 

Bilgisayar yazılımları, elektronik cihazlar, kişisel bilgisayarlar ve bilişim hizmetleri sektöründe devasa bir yer kaplayan Microsoft şirketinin patronu Bill Gates ve Tesla Motors ile PayPal’ın (orijinali X.com) kurucu ortaklarından olan, son zamanların popüler siması Elon Musk önümüzdeki 30 yıl içerisinde koşulsuz temel gelirin kaçınılmaz olarak yürürlüğe koyulacağına kesin gözüyle bakıyor.

 

Elon Musk CNBC ye verdiği bir röportajda koşulsuz temel gelirin bir tercih değil, tartışmasız olarak bir zorunluluk olduğunun altını çizerek vurguluyor.

 

Özellikle Google, Facebook ve Amozon gibi büyük teknoloji şirketlerinin patronlarının dilinden düşürmediği ve şu anda deneme aşamasında olan koşulsuz temel gelir projesi nedir ve arka planında yatan gerçekler nelerdir?

 

Koşulsuz temel gelir projesini kısaca, devletin bütün vatandaşlarını koşulsuz şartsız olarak temel ihtiyaçlarını mütevazi bir şekilde karşılayabilmesi için aylığa bağlaması olarak özetleyebiliriz. Devlet bu aylığı vatandaşlarına öderken, herhangi bir kriter aramıyor. Yani çalışıp çalışmadığınızdan bağımsız olarak tüm vatandaşlar aylık gelir sahibi olacaklar.

 

Bir çok okuyucu projenin kulağa ütopik yada asılsız geldiğini düşünebilir ancak Kanada’nın Ontario bölgesinde 2017 yılından beri deneme amaçlı bir pilot proje uygulanmakta. Üç yıl boyunca aylık gelirinden bağımsız olarak dileyen herkes aylık 1320 Kanada Doları yani yaklaşık 900 Euro gelir sahibi olabiliyor. Avrupa ülkeleri arasında projeyi ilk deneyen Finlandiya oldu.

Finlandiya 2017 yılının ocak ayından itibaren iki yıllık bir projeyi hayata geçirdi. Finlandiya devleti, 25 ve 58 yaşları arasındaki 2000 İşsize şartsız olarak aylık 560 Euro ödeme yapıyor. Her ne kadar Finlandiya hükümeti iki yıllık uygulanması planlanan projeyi, bir buçuk yılın sonunda uzatmayacağını açıklasa da, koşulsuz temel gelir fikrinin Avrupa da önümüzdeki süreçte daha yoğun ve ciddi tartışılacağı kesin.

 

Tabi ki koşulsuz temel gelir fikrinin önümüzdeki yıllarda hayat hakkı bulup bulamayacağını bilemeyiz ancak bütün Avrupa da doksanlı yıllardan beri sosyal haklar tek tek kısıtlanıp budanırken, ekonomik kriz kendini her geçen gün daha fazla his ettirirken, AB üyesi olan İtalya, Portekiz, Yunanistan ve İspanya gibi Akdeniz ülkeleri ekonomik olarak iflasın eşiğindeyken, Neoliberalizm Yoksul ve Zengin arasındaki uçurumu her geçen gün daha akıl almaz seviyelere çekerken, nereden çıktı bu koşulsuz temel gelir tartışması demeyin.

 

Daha önce Taksi şoförleri ve Uber ile ilgili yazdığım yazımda kısaca ifade etmeye çalıştığım gibi bu koşulsuz temel gelir tartışmalarının da temel nedeni dijitalleşme (Digitalisierung). İnsanlığın bugün içerisinde bulunduğu süreç Analog olanın dijitale dönüştüğü bir süreç.

Teknoloji ve bilim inanılmaz bir hızla gelişiyor. Bilim ve teknolojinin gelişmesi üretimden tüketime kadar toplumun kodlarını değiştiriyor. 

 

Teknoloji her geçen gün hayatımızı daha fazla belirliyor.

Yapay zekanın günümüzde gelmiş olduğu boyut bilim-kurgu olmaktan çıkmakla kalmayarak artık üretim süreçlerine dahil olmaya başladı. Bilgisayarlar ve makineler insanların sadece fiziksel güce dayalı emekle üretimine rekabet etmekle kalmayarak, büro, lojistik ve organizasyon gibi beyin emeğine dayalı işleri de yapacak hale gelmeye başladı.

Yapay zeka üretimde sürekli daha fazla rol edinmeye başladı.

Bu süreç hızlanarak devam edecek. Önümüzdeki 50 yıl içerisinde insanlığın büyük bölümünün dijitalleşme ve yapay zekanın üretimdeki gelişiminin sonucu olarak işsiz kalması bekleniyor.

Bu yüzden koşulsuz temel gelir tartışmaları noktasında zurnanın zırt dediği yer tam burası.

Gerçekten insanlığın yarısından fazlasının emeğini satarak gelir elde edemediğini yani işsiz olduğunu düşünürsek bugünkü tartışmaları ve gündemi daha rahat anlayabiliriz. Milyarlarca insanın gelir olmadan yokluk ve sefalet içinde barışçıl bir yaşam sürebilme ihtimali çok düşük. 

 

Üretimin belirleyici oranda insan emeği ile değil yapay zeka ve robotlar tarafından yapıldığını düşündüğümüzde toplumun tarihte eşi olmayan bir hızla dönüşmek zorunda olduğunu görmek zorundayız.

 

Koşulsuz temel gelir projesi dijitalleşmenin yaratacağı işsizlik problemini ne kadar çözebileceği bir soru işareti. Ancak toplum için sorulması ve tartışılması gereken çok daha önemli sorunlar var.

 

Üretimi Insan emeği sömürüsüne dayanmayan bir üretim sistemi kapitalist bir üretim sitemidir? Bugüne kadar kapitalizmi açıklarken bir çok ekonomistin dayandığı nokta Karl Marx ın emek ve sermaye arasındaki çelişkiye ilişkin teorisiydi.

Bugün geldiğimiz noktada İnsan emeğine dayalı işlerin her gün azaldığını ve insan emeğinin robotlara karşı sürekli değer kayıp ettiğini görüyoruz.

Artık beyin emeğinine dayalı işlerin bile bir çoğunu yapay zekanın üstlendiğini düşündüğümüz de ne kadar radikal bir dönüşümle karşı karşıya olduğumuzu daha iyi anlayabiliriz.

 

Göçmenler ve gurbetçiler bu dönüşüm sürecinin neresinde olduğuyla ilgili fikirlerimi bir sonraki yazılarımda ifade etmeye çalışacağı…

  Bu yazı 1068 defa okunmuştur.
  YORUMLAR YORUM YAP | 0 Yorum
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
  • BUGÜN ÇOK OKUNANLAR
  • BU HAFTA ÇOK OKUNANLAR
  • BU AY ÇOK OKUNANLAR

Sitemizdeki Haberleri Beğeniyormusunuz?


HABER ARŞİVİ
LİNKLER
resmi ilanlar
Yukarı